Ogrodnictwo

Gleba o strukturze gruzełkowatej ma optymalną porowatość. Wewnątrz gruzełków istnieje sieć przestworków kapilarnych, utrzymujących wodę a między gruzełkami - sieć przestworków nie-kapilarnych, wypełnionych powietrzem. Gleba strukturalna zapewnia najlepsze warunki krążenia wody i zatrzymuje duże jej ilości. Panują w niej korzystne warunki powietrzne i cieplne, a także odpowiednia mineralizacja i odżywianie roślin. Nieodzownym warunkiem tworzenia się struktury gruzełkowatej jest obecność w glebie lepiszcza wiążącego cząsteczki gleby w gruzełki. Lepiszczem tym jest próchnica, mineralne cząstki ilaste, a także związki wapnia, które utrwalają to lepiszcze. Próchnica glebowa w warunkach odczynu zasadowego, gdy jest wysycona wapniem (tzw. słodka próchnica), ma silne właściwości klejące. Natomiast kwaśna próchnica nie ma tych właściwości; gruzełki stają się coraz mniej odporne na działanie wody, ulegają rozmyciu, gleba staje się zlewna, zamulająca, o znacznie pogorszonych stosunkach wodnych i powietrznych. Stan strukturalny gleby w dużym stopniu jest uzależniony od stosowanych zabiegów agrotechnicznych. Korzystny wpływ wywiera na niego odpowiednia uprawa roli, obfite nawożenie organiczne w postaci obornika, nawozów zielonych, kompostów, które są surowcem powstającej próchnicy, oraz wapnowanie gleb. Innym, nie mniej ważnym, czynnikiem jest odpowiedni dobór roślin i ich zmianowanie. Najważniejsza rolę strukturotwórczą odgrywają wieloletnie rośliny motylkowe, takie jak koniczyny, lucerny, komonice. Rośliny te charakteryzują się obfitym i głębokim systemem korzeniowym, który dostarcza wiele materii organicznej do tworzenia się próchnicy, pobiera znaczne ilości wapnia z głębszych warstw gleby, a osadza go w poziomie powierzchniowym. Poza tym korzenie tych roślin działają mechanicznie na skupianie się cząsteczek gleby w agregaty.