Ogrodnictwo

Ważnym czynnikiem jest odczyn gleby, w praktyce określany jako pH. Wywiera on bowiem silny wpływ na fizyczne, chemiczne i biologiczne właściwości gleby. W znacznym stopniu decyduje między innymi o strukturze gruzełkowatej i związanych z nią stosunkach wodno powietrznych. Przyswajalność składników pokarmowych roślin oraz rozwój drobnoustrojów glebowych zależą także od zmian odczynu gleby. Odczyn gleb Polski kształtuje się od kwaśnego (pH 4). poprzez obojętny (pH 7). do zasadowego (pH 8,5). W naszym klimacie o odczynie gleb decyduje przede wszystkim węglan wapnia. Pod wpływem wód opadowych węglany wapnia oraz inne składniki zasadowe rozpuszczają się w glebie i są wypłukiwane w głąb, poza zasięg korzeni roślin. W ten sposób dochodzi do zakwaszenia się gleby. Straty związków zasadowych mogą także wystąpić w wyniku nawożenia mineralnego. Nawozy potasowe, większość nawozów azotowych i superfosfat przyczyniają się do zakwaszenia gleby, natomiast inne nawozy fosforowe nie wykazują takiego działania. W miarę zakwaszania się gleby, w roztworze glebowym pojawiają się jony glinu i manganu, które działają toksycznie na rozwój roślin. Czynnikiem łagodzącym do pewnego stopnia ujemny wpływ silnego zakwaszenia na rozwój roślin jest próchnica. Tym między innymi tłumaczy się fakt, że rośliny na glebach torfowych łatwiej znoszą kwaśny odczyn niż na glebach mineralnych. Pewne znaczenie ma tu także rodzaj gleby. Na ogół można powiedzieć, że na glebach lżejszych rośliny znoszą lepiej zakwaszenie niż na glebach ciężkich. Rośliny uprawne i dziko rosnące znajdują optymalne warunki dla swego rozwoju tylko w określonych granicach pH, przy czym wymagania poszczególnych gatunków są tu dość zróżnicowane. Odczyn gleby zbliżony do obojętnego jest na ogół korzystny dla rozwoju roślin uprawnych; zapewnia bowiem dobre stosunki fizyczne, chemiczne i biologiczne gleby. Wiele składników pokarmowych przy odczynie słabo zasadowym występuje w formie bardziej dla roślin dostępnej aniżeli w środowisku kwaśnym. Natomiast w miarę wzrostu stopnia zakwaszenia gleba staje się coraz mniej odpowiednim stanowiskiem dla roślin uprawnych, choć wśród roślin ogrodowych możemy wyróżnić gatunki wymagające kwaśnego odczynu do normalnego wzrostu i rozwoju.